Altınokta Körlere Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi'nde görme ve zihinsel engelli çocuklara yönelik programı olmak üzere iki program uygulanmaktadır.

Görme engelli ve zihinsel engelli çocuklar programları, öğrenmeye hazırlık becerilerin öğretimi, hareket eğitimi, akademik becerilere hazırlık ve akademik eğitim, dil ve konuşma eğitimi, bağımsız yaşam becerileri eğitimi, sosyal ve toplumsal yaşam beceri eğitimi ve bağımsız hareket eğitimini içermektedir. Ayrıca bu eğitim programlarına ek olarak, sanat eğitimi çalışmaları, meslek becerilerini geliştirme eğitimi ve inceleme gezilerine de yer verilmektedir.

Öğrenmeye Hazırlık Becerilerinin Öğretimi

Öğrenmeye hazırlık becerileri, gerekli olduğu durumlarda görme ve zihin engelli çocuklara kazandırılmaya çalışılmaktadır. Öğrenmeye hazırlık becerileri, öğretime başlanmadan önce kazandırılması gereken temel becerilerdir. Bu beceriler görme engelli çocuklarda, nesneleri kapsamlı ve bütünsel olarak kavrama, dokunsal farkındalık edinme, göz iletişimi kurma, verilen yönergeyi dinleme ve yerine getirme, nesneyi bulma ve sesi takip edebilme çalışmalarını içermektedir. Zihinsel engelli çocuklarda ise, göz kontağı kurma, yerinde oturma, yönergeyi dinleme ve yerine getirme çalışmalarını içermektedir. Görme ve zihin engelli çocuklara öncelikle bu becerilerin öğretimi yapılmaktadır.

Hareket Eğitimi

Hareket eğitimi görme engelli ve zihinsel engelli çocukların, vücutlarının bölümlerini tanıma ve uygun şekilde kullanma, çene kaslarını güçlendirme, yüz ve boyunda aşırı duyarlılığı azaltma, mimik ve jest gibi yüzün ifade yeteneklerini geliştirme, dil, dudak, çene gibi ağız alanındaki hareketleri kontrol etme, doğru ve düzenli şekilde nefes alma, duyularını geliştirme, dengeli bir şekilde hareket edebilme ve el-göz koordinasyonunu sağlama gibi çalışmalarla çevrelerine uyumunu kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Hareket eğitiminde yürüme, sürünme, yuvarlanma, çömelme, zıplama, sıçrama, merdiven inme ve çıkma, tek ayak üzerinde durma ve koşma gibi büyük kas ve dengeyi destekleyici ve kavrama, uzanma, takma-çıkarma, resim çizme, kesme, hamura şekil verme gibi küçük kas ve el-göz koordinasyonunu destekleyici çalışmalara yer verilmektedir.

Akademik Becerilere Hazırlık Eğitimi ve Akademik Eğitim

Akademik becerilere hazırlık eğitimi çocukları ilköğretim ve sonrası dönemdeki akademik eğitime hazırlamaktadır. Akademik becerilere hazırlık eğitimi çalışmalarında, algılama, dikkat, bellek, problem çözme, neden-sonuç ilişkisi kurma ve muhakeme etmeyi geliştirmeyi amaçlayan bilişsel süreç eğitimi, eşleştirme, gruplama, sıraya dizme gibi temel beceriler ve zıt, şekil, renk, sayı ve mekân kavramını içeren kavram eğitimi ele alınmaktadır. Sıralanan bu çalışmaların birçoğu görme engelli çocuklar için de kullanılmaktadır. Görme engelli çocukların eğitiminde ek olarak, yüzeyleri dokunarak tanıma çalışmalarına da yer verilmektedir. Akademik eğitim çalışmalarında ise, zihinsel ve görme engelli çocuğun düzeyine uygun olarak hazırlanan ve ihtiyaç duyduğu dersle (özellikle Matematik ve Türkçe) ilgili destek verilmektedir. Okula devam eden çocuklarda, verilen destek okuldaki çalışmaları ile paralel olarak yürütülmektedir. Görme engelli çocuklarda, az gören çocukların görme düzeyine uygun olarak büyük puntolarla yazılmış materyaller ya da görmeyi kolaylaştırıcı materyaller, görmeyen çocuklar için ise Braille alfabesi ile hazırlanmış materyaller kullanılarak eğitim verilmektedir. Ayrıca, OKS ve üniversiteye hazırlık çalışmalarına da yer verilmektedir.

Dil ve Konuşma Eğitimi

Dil ve konuşma eğitimi çalışmaları, görme engelli ve zihinsel engelli çocukların alıcı ve ifade edici dil becerilerini desteklemeyi amaçlamaktadır. Alıcı dil çalışmalarında, konuşularak verilen mesajı anlama, konuşan kişiyi dinleme, sesleri tanıma, sesin geldiği yönü bulma, yer ve duruma uygun olarak jest ve mimiklerini kullanma, emir ve yönergeleri dinleme ve yerine getirme, sözcük dağarcığını geliştirme ve taklit becerilerini destekleyici çalışmalar yapılmaktadır. İfade edici dil çalışmalarında ise, konuşma organlarını uygun şekilde kullanma, ses ve sözcük tekrarı yapma, anlamlı sözcük kullanımı ve tam bir cümle ile konuşma, kendisi, olaylar, durumlar, kavramlar ve zaman hakkında bilgi verme, kelime üretme ve sohbet etme, nezaket kurallarına uyma, söz alma, duygularını açıklama, başkasını teselli etme, tartışarak ya da özür dileyerek anlaşmazsızlıkların çözümüne katkıda bulunma, kendini alış-veriş, gezi gibi belli durumlarda doğru şekilde ifade edebilme ve konuşurken kelime ve cümleleri doğru kullanma, konuşma kusurlarını azaltma ve gidermeyi sağlayıcı etkinliklere yer verilmektedir. İhtiyaç duyulan durumlarda, konuşma organlarının yeteneğini güçlendirmek amacı ile üfleme, yalama, ısırma, çiğneme gibi ağız jimnastiği ve nefes çalışmalarına da yer verilmektedir. Ayrıca, zihinsel engelli çocuklar için, oyun ve etkinliklerle gecikmiş konuşma ve artikülasyon çalışmalarına, görme engelli çocuklar için verbalizmi (aşırı sözcük kullanımı) azaltma ve sözcüklerin anlamlarını kavramaya yönelik çalışmalar da yapılmaktadır.

Bağımsız Yaşam Beceri Eğitimi

Bağımsız yaşam beceri eğitimi, görme engelli ve zihinsel engelli çocukların kendi ihtiyaçlarını yardım almadan yerine getirebilmelerini, bağımsız olarak hareket edebilmelerini, öz güven ve öz denetimi kazanmalarını ve başkalarına bağımlı kalmadan yaşayabilmelerini sağlamayı amaçlamaktadır. Bağımsız yaşam becerileri öz-bakım ve günlük yaşam becerilerini içermektedir. Öz-bakım becerileri temizlik, giyinme ve yemek yeme ile ilgili becerileri kapsamaktadır. Günlük yaşam becerileri ise, telefon, saat, asansör, ocak, fırın, buzdolabı, çamaşır makinesi gibi günlük yaşamda gerekli olan araçları kullanma, giysilerinin bakımını yapma, ev temizliği, yiyecek hazırlama ve pişirme becerilerini kapsamaktadır.

Sosyal ve Toplumsal Yaşam Beceri Eğitimi

Sosyal ve toplumsal yaşam beceri eğitimi görme engelli ve zihinsel engelli çocukların yaşadığı toplum içinde uyumlu davranışlar sergilemesi, topluluğa uyması, toplumda uyması gereken kural ve normları anlaması ve uygulaması, sosyal çevresine uyumlu, girişken, sağlıklı ve kendisini çevresindeki insanlara kabul ettiren bir birey olarak yaşayabilmesini sağlamayı amaçlamaktadır. Sosyal beceri eğitiminde, sesinin tonundan karşısındaki kişinin duygularını anlama, karşılıklı iletişimi sağlama, uygun şekilde tartışma ve sohbet etme, sıraya girme, paylaşma, sorumluluk alma ve yerine getirme, gruba uyum sağlama, liderlik görevini üstlenme, lideri izleme gibi sosyal becerileri kazanma ve uygulama, sınıfa uyum sağlama, sağlıklı yaşam için yapması gerekenleri yerine getirme, zaman dilimlerini (mevsim, saat, takvim v.b.) kavrama ve yaşantısında kullanma, çevresinde olup bitenleri anlama ve çevresi ile ilgilenme, iletişim becerilerini kullanma, Atatürk ve bayrak, önemli günler ve yurdunu tanıma ile ilgili etkinliklere katılma çalışmalarına yer verilmektedir.

Toplumsal yaşam beceri eğitimi ise, temel iletişim becerilerini destekleyici çalışmalarla, postane, hastane, pastane, banka, sinema, tiyatro, lokanta, okul, toplu taşıma araçları gibi toplumsal yaşantıda gerekli olan yerlerde uyulması gereken kuralları öğrenme ve buralarda uygun davranışlarda bulunma, yolculuk yapabilme, meslekleri tanıma, parayı tanıma, uygun şekilde kullanma, bütçesini hazırlama, ATM kullanma, fatura yatırma gibi becerileri kazanarak bilinçli bir tüketici olma, uygun şekilde alış-veriş yapma ve telefon, televizyon, radyo, DVD, faxs, bilgisayar ve hesap makinesi gibi araçları uygun şekilde kullanma çalışmalarını içermektedir.

Bağımsız Hareket Eğitimi

Bağımsız hareket eğitimi, görme engelli çocukların fiziksel ortamda kendi bulunduğu konumu anlaması ve çevresinde bağımsız şekilde hareket edebilmesi, bağımsızlığını kazanıp kendi ihtiyaçlarını karşılayabilmesi, başkalarına bağlı olmaktan kurtulması, çevresini araştırıp tanıyabilmesi, dolayısı ile kendine olan güveninin artmasını amaçlamaktadır. Bağımsız hareket eğitimi duyu eğitimi, nesne arama yöntemlerini kullanma, rehber ile birlikte hareket edebilme, korunma tekniği ile yürüme, baston kullanımı ve bağımsız şekilde ulaşımını sağlayabilmek için asansör, yürüyen merdiven, yaya kaldırımını kullanma, trafik seslerini anlama, yön ve mekânsal ilişkiler kurabilme, trafik ışığı olan, trafik ışığı olmayan ya da trafik polisi tarafından kontrol edilen yerlerden karşıdan karşıya geçme gibi çalışmaları içermektedir.

Sanat Eğitimi

Görme engelli ve zihinsel engelli çocukların sanata karşı ilgilerini artırmak ve sanatsal becerilerini geliştirmek amacıyla her alanın uzmanı tarafından resim, drama, dans, müzik, heykel ve seramik alanlarında sanat eğitimi çalışmaları yapılmaktadır.

Meslek Becerilerini Geliştirme Eğitimi

Meslek edindirme kurslarının yanı sıra görme engelli ve zihinsel engelli bireylere bahçe bakımı ve bitki yetiştirme, çiçek dizaynı, takı yapımı, ağaç işleri ile ilgili çalışmalarda bulunma gibi beceriler ve sera, restoran, fastfood, market, terzi, kuaför, berber gibi iş alanlarında çalışabilmeleri için gerekli olan becerilere yönelik çalışmalar yapılmaktadır.

İnceleme Gezileri

Görme engelli ve zihinsel engelli çocukların, çevresinde duyularını daha iyi kullanmalarını, yeni ses ve yerleri keşfetme ve karşılaştırma yapmalarını, bellek, dikkat, neden sonuç ilişkisi kurma, problem çözme gibi bilişsel süreçlerin gelişimini desteklemek, yeni yerleri ve meslekleri tanımalarını sağlama, topluma uyumlarını kolaylaştırmak ve eğlenmelerini sağlamak, ayrıca zihinsel engelli çocukların gözlem yapma becerilerini geliştirmek amacı ile farklı mekânlara inceleme gezileri düzenlenmektedir.

Ayrıca, merkezimizde, model olma, yardım, pekiştirme ve övgü, hata düzeltme, davranış değiştirme zincirleme teknikleri, geri bildirim, teşvik, artırıcı/alternatif iletişim, rol oynama, doğrudan öğretim, basamaklandırılmış öğretim ve yanlışsız öğretim yöntemlerinden; sabit bekleme süreli öğretim, eş zamanlı ipucuyla öğretim, aşamalı yardımla öğretim, ipucunun giderek azaltılmasıyla öğretim ve ipucunun giderek artırılmasıyla öğretim yöntemleri kullanılmaktadır.

Dr.Hale Dere ÇİFTÇİ